Walkman, Sony’de çalışan ve Japonya’dan ABD’ye uçarken opera dinlemek isteyen Akio Morita tarafından icat edildi. Toyota ‘Lexus’u geliştirmeye başlamadan önce mühendislerini hedef kitlenin yaşadığı bölgeye yerleştirmiş ve otomobil kullanma alışkanlıklarını incelemelerini sağlamıştı. Zara ürün geliştirmeden sorumlu çalışanlarını bar ve gece kulüplerine gönderir. Mağaza müdürleri istediği ürünü bulamayan müşterinin beklentilerini toplar ve verileri tasarım ekibi ile paylaşır. Yeni ürünler en geç iki hafta içinde mağazada yerini alır.
Bu örneklerin tümü müşteri gözünden ‘değer’in keşfini anlatır. Değer’i karşılayan ürünler üretmek ya da üretilen üründe değer bulunmasını beklemek. Sıkça Sorulmayan Sorular size hangisini gerçekleştirdiğinizi söyler.
Değer nedir? Değeri, ürün ya da hizmetin son kullanıcısına sunduğu fayda olarak tanımlayabiliriz. Bu fayda fiziksel, psikolojik veya maddi olabilir. Her insan alımlarında elde edeceği fayda ile kendisine maliyetinin kıyaslamasını yapar ve kafasındaki belki de tam tanımlanmamış beklentiye en yakın üründen yana tercihini oluşturur. İşte müşterinin bu beklentisi değer tanımını şekillendirir. Değer indirim kampanyaları ile düşen fiyatta, ya da kullanılan son teknolojide olmayabilir. Birçok örnekte dayanıklılık ve garanti süresi gibi özelliklerin yerine kullanıcının daha güzel görünüm veya daha kolay kullanımı tercih ettiği görülmektedir. Elbette üreticilerin pazara sunduğu ürünler ve uygulamalar da beklentilerin şekillenmesinde rol oynamaktadır.
Değer nasıl tanımlanır? ‘Değer’ yalın düşüncenin başlangıç ilkesidir. Değer’i üretici yaratır ama tanımı müşteri yapar. Bu tanım şüphesiz ki bir spesifikasyon olmayacak, muğlak tarifler ve ihtiyaçların farklı biçimlerdeki ifadesi olacaktır. Her ürün ya da hizmet için müşterinin bakış açısını yakalamak ve hangi ihtiyaca nasıl bir çözüm oluşturduğu üzerinde yeniden düşünmek gerekir.
Anlamlı bir ‘değer’ tanımının ihtiyaç, zaman ve fiyat beklentilerini kapsayan belli bir ürün ya da hizmet cinsinden ifade edilmesi gerekir. Değerin tanımlanmasında müşteri görüşmeleri, pazar araştırmaları, satış ve satış sonrası birimlerinden gelen geri beslemeler gibi araçlar kullanılabilir. Müşteri şikayet ve görüşleri de yardımcı olabilecek diğer ipuçlarıdır.
Yalın Düşünce nedir? Yalın Düşünce’nin temel amacı, değerin ilk fikirden başlayarak değer yaratma süreci boyunca hiç kesintisiz akıtılarak, hızla nihai müşteriye ulaştırılmasıdır. Bunu başarabilmek için tüm değer zincirine bir bütünlük çerçevesinde bakmak, israfları yok etmek ve tüm faaliyetleri müşteri için mükemmel değer oluşturmak amacına yönlendirmek gerekir.
Değer tanımı neye yarar? Günümüz müşterisi daha talepkardır. Rekabetçi ortam müşterinin tarafındadır ve hayatta kalmak isteyen işletmeler istediği ürünü ya da hizmeti, istediği zaman ve şekilde ve en uygun fiyata almak isteyen müşteriyi iyi anlamak zorundadır. Müşteriyi anlamak onun gözünde değerin tanımını doğru yapmakta yatar. Yanlış ürün ya da hizmetin doğru veya doğru ürünün zamanından önce üretilmesi sadece israftır.
Rekabete ayak uydurmak için sürekli düşen fiyatlar maliyetler azaltılmadıkça işe yaramaz. Sorunun aranması gereken yer ekonomik iklim değişiklikleri, yönetici ya da çalışanlar değil süreçler olmalıdır. Maliyet azaltmanın yolu tasarımdan nihai ürün/hizmet’e kadar geçen tüm süreçlerin ‘değer’ yaratanlar ve diğerleri olarak ayrıştırılması ve 'israf' olan diğerlerinin en aza indirgenmesidir. Yalın düşüncenin ikinci adımı olan ‘değer akışı’ incelendiğinde değer yaratmayan aktivitelerin zamanın ve kaynakların çoğunu tükettiği görülür. Zaman ve maliyet boyutundaki radikal iyileşmeler bu israf alanlarının iyileştirilmesi ile mümkündür.
İsrafı nasıl göreceğim? Yalın Düşünce’de israf, bilinen anlamının ötesinde ürün ya da hizmetin kullanıcısına herhangi bir fayda sunmayan, müşterinin fazladan bedel ödemeyi kabul etmeyeceği her şeydir. Tasarımdan sevkiyata tüm ürün/hizmet yaratma aşamalarındaki her türlü israfın (hatalar, aşırı üretim, stoklar, beklemeler, gereksiz işler, gereksiz hareketler, gereksiz taşımalar) yok edilmesi ile maliyetlerin düşürülmesi, müşteri memnuniyetinin arttırılması, piyasa koşullarına uyum esnekliğinin kazanılması, nakit akışının hızlandırılması, dolayısıyla firma kârlılığının arttırılması hedeflenir.
Bunları soruyor musunuz?
Ürün ambalajı nasıl olmalı? Müşterim ürünü aldığında karton ambalajı çıkarıp atıyor mu? Bir gömlek satın aldığınızda eve gelir gelmez çöpe atacağınız naylon toba, karton kutu, iç poşet yerine gömleğinizi askısıyla almak ister miydiniz?
Ürünün kaplaması (boya, fosfatlama ve diğer yüzey işlemleri için de geçerli) kime hangi değeri katıyor? Müşteri şartnamesinde belirtiliyor olsa bile nihai kullanıcı açısından ne kadar anlamlı? Nihai müşteri için gerekmese de değer zinciri boyunca koruma mı sağlıyor?
Ürünü müşteriye göndermeden önce kontrol ettiğimiz ve gerekiyorsa tamir ettiğimiz özelliklerle satış sonrası servis hizmetlerinde çıkan problemlerin ilişkisi nasıl?
Birçok durumda tüketici hızlı hizmet bekler. Ama çoğunluk tüketicinin alışveriş marketlerinde uzun zaman geçirmek istediğini biliyor musunuz? Peki ya hemen gereken şeyleri alıp çıkmak isteyenler?
Hemen her firma ay sonu sendromu yaşar. Peki bu firmaların ürünlerini kullanan tüketici/müşterinin ay sonları için özel bir alışveriş planı mı vardır?
Müşterinin veya müşteri prosesin sizin ürettiğiniz ürün ya da parçayı nasıl, hangi şartlarda kullandığını biliyor musunuz?
En taze ve güvenilir yaş sebzeyi 50 km. uzaktaki köy pazarında bulabiliyorsunuz ama çoğunlukla taze ve güvenilir olmayan ürünleri sokağınızdaki marketten almayı tercih ediyor musunuz? Peki ya biri köy pazarını sokağınıza getirirse?
Çoğu tüketicinin eski teknolojik ürünleri atmaması, bunların evlerin, ofislerin köşelerinde birikiyor olması ne anlama gelmektedir? Buradan sadece teknolojinin sadece hızla değiştiği sonucunu mu çıkarmalıyız?
Herhangi bir hastanede doktora ulaşmak için kaç evrakla uğraşıp, kaç kişi ile konuştunuz? Tedavinize katkısı oldu mu?
Bir inşaat, aynı deprem güvenliğine sahip bir şekilde daha az demir kullanılarak yapılamaz mı? Bir binayı veya ürünü tasarlamak ne demek?
Tatile giderken maliyeti ve zamanı düşünerek en kısa yol için haritaya bakıyorsunuz, ürünleri en kısa yoldan müşteriye ulaştırmak için haritanız var mı?